Strona główna  /  Historia Sodalicji Mariańskich  /  II wojna światowa

II wojna światowa

Druga wojna światowa przerwała pracę sodalicyjną na terenach włączonych bezpośrednio do Rzeszy Niemieckiej i do Związku Radzieckiego. W Generalnej Guberni natomiast, przede wszyst­kim w Warszawie i w Krakowie, Sodalicje zeszły do podziemia.

Sodalicje krakowskie (wśród nich na pierw­szym miejscu Sodalicja Nauczycielek) kontynu­owały starannie pracę nad wyrobieniem we­wnętrznym członków, a jednocześnie wydatnie rozszerzały działalność samopomocową, chary­tatywną, oświatową (udział w tajnym nauczaniu). W Warszawie Sodalicje Akademików i Akademiczek podjęły szeroko zakrojoną pracę wycho­wawczą wśród młodzieży szkolnej, tworząc kon­spiracyjne zespoły sodalicyjne i tzw. grupy kato­lickie. Myślą przewodnią było przygotowanie elity moralnej i intelektualnej, zdolnej budować przyszłą katolicką Polskę. Podobne cele przy­świecały pracy na terenie akademickim, gdzie obie wspomniane Sodalicje współdziałały z inny­mi organizacjami pod nazwą „Kuźnia", będącej platformą spotkań i dyskusji młodzieży katolic­kiej z młodzieżą mającą inny pogląd lub dopiero poszukującą wartości nadających sens życiu. Przedstawiciele Sodalicji uczestniczyli również w innej wspólnej akcji wszystkich katolickich or­ganizacji akademickich (także krakowskich), mającej charakter ważnego symbolu: w corocz­nej - oczywiście ściśle zakonspirowanej - piel­grzymce do Częstochowy dla odnowienia Aka­demickich Ślubów Jasnogórskich.

Wojna, a szczególnie Powstanie Warszawskie spowodowało ogromne straty w szeregach sodalicyjnych. Mimo to - natychmiast po zakończeniu działań wojennych Sodalicje zaczęły nie tylko od­radzać się, ale szybko rozwijać. Największy dy­namizm przejawiały Sodalicje akademickie mają­ce świadomość, że są odpowiedzialne za przygo­towanie twórczej, katolickiej inteligencji, współ­odpowiedzialnej za Kościół i za wprowadzanie prawa Bożego we wszystkie dziedziny życia. Dlatego też w pracy wychowawczej i samokształ­ceniowej kładziono nacisk z jednej strony na dą­żenie do świętości „dnia codziennego", opartej na „integralnym" rozwoju osobowości, a z drugiej na przygotowanie do przyszłych ról społecznych poprzez studium filozofii chrześcijańskiej, kato­lickiej nauki społecznej i etyki zawodowej. Rów­nież dlatego głównym terenem działalności „ze­wnętrznej", apostolskiej akademików były Soda­licje uczniowskie, rozwijające się nie mniej dyna­micznie. Dużą aktywność wykazały także Sodali­cje starszego pokolenia (w Krakowie przede wszystkim wspomniana już Sodalicja Nauczycie­lek, w Warszawie - Sodalicja Pań.

Odradzały się jednocześnie struktury ogólno­polskie Sodalicji: Krajowy Sekretariat (przenie­siony w roku 1947 z Krakowa do Łodzi) oraz po­szczególne związki: Sodalicji Mariańskich Akademiczek, Nauczycielek, Uczniów i Uczennic Szkół Średnich. Organizowano zjazdy opraco­wujące wytyczne programowe, narady moderato­rów, kursy instruktorskie, obozy szkoleniowe. W miejsce miesięcznika „Sodalis Marianus" Krajowy Sekretariat zaczął wydawać „Biuletyn Informacyjny", a niektóre związki Sodalicji wła­sne okólniki.

W listopadzie 1949 roku ten intensywny, pełen rozmachu i zapału ruch sodalicyjny został zaha­mowany. Na skutek dekretu władz państwowych nakazującego rejestrację stowarzyszeń religij­nych wraz z podaniem spisu członków, Episko­pat Polski był zmuszony zawiesić ich działal­ność. Dotyczyło to również Sodalicji. Wcześniej już zresztą - od wiosny 1948 roku - rozpoczęły się wśród członków Sodalicji aresztowania i sze­roka fala przesłuchań. Aresztowanych zostało kilku moderatorów oraz wielu sodalisów. Wyro­ki wydawane przez sądy wojskowe sięgały od jednego roku do dwunastu lat.