Strona główna  /  Historia Sodalicji Mariańskich  /  Sodalicje w Polsce

Sodalicje w Polsce

Pierwsza polska Sodalicja powstała w kole­gium jezuickim w Poznaniu 30 IX 1574 r. Wkrótce pojawiły się następne: w Krakowie, Wilnie, Płocku, Braniewie, Pułtusku, Lublinie, Sandomierzu, Nieświeżu, Elblągu, Kaliszu, ... Koniec wieku XVI i wiek XVII był w Polsce po­dobnie jak w całej Europie, okresem intensywne­go rozwoju Sodalicji. W jej szeregach znajdowa­ła się zarówno młodzież szkolna, jak i królowie (Zygmunt III Waza, Jan III Sobieski), hetmani (Żółkiewski, Czarnecki), szlachta i mieszczanie.

Wiek XVIII wraz z ogólnym osłabieniem ży­cia religijnego przyniósł załamanie tego dynami­zmu. Ostateczną katastrofą stała się kasata jezu­itów. Wraz z kolegiami jezuickimi przestały ist­nieć Sodalicje uczniowskie, a szlacheckie i mieszczańskie - działające dotąd przy kościo­łach jezuitów - z braku kierowników duchowych rozpadły się bądź powoli zamarły.

Stopniowy powrót Sodalicji do życia rozpo­czął się dopiero w drugiej połowie wieku XIX, najpierw na terenie zaboru austriackiego (w tzw. Galicji), później w Poznańskim. Najtrudniejsza sytuacja była w zaborze rosyjskim, gdzie nielicz­nie powstające Sodalicje musiały działać w cał­kowitym ukryciu.

Twórcami tego odrodzenia było grono wybit­nych jezuitów (00. St. Załęski, M. Morawski, M. Czerwiński, St. Bratkowski i inni), którzy działalnością duszpasterską, a zwłaszcza pracą rekolekcyjną obejmowali szerokie kręgi ludzi ze wszystkich warstw społecznych. Dzięki temu obok Sodalicji akademickich i młodzieży szkol­nej powstały Sodalicje panów i pań wiejskich i miejskich, kupców, nauczycieli i nauczycielek, panien urzędniczek, różnych kategorii pracow­nic, a nawet służących.

Coraz silniej odczuwana potrzeba inspiracji tak różnorodnych grup, a także konieczność wyjścia i pogłębienia idei sodalicyjnej oraz uczenia me­tod pracy - doprowadziły w roku 1902 do założe­nia w Krakowie pierwszego organu sodalicyjnego pt. „Sodalis Marianus". Wyrazem zaś prężno­ści środowisk sodalicyjnych oraz zaufania, jakim cieszyły się u zwierzchników Kościoła, było po­wierzenie Sodalicjom organizacji Kongresów Mariańskich: we Lwowie w roku 1905 i w Prze­myślu w roku 1911.

W czasie pierwszej wojny światowej więk­szość Sodalicji nie tylko nie przerwała pracy, ale włączyła się w różne działania charytatywno- społeczne: opiekę nad sierotami wojennymi, pra­cę w Czerwonym Krzyżu, akcje oświatowe wśród młodzieży zaniedbanej. Powstawały rów­nież nowe Sodalicje, głównie na terenie Kongre­sówki (np. Sodalicja uczniów w Częstochowie) .

Odzyskanie niepodległości otworzyło przed Sodalicjami nowe perspektywy, a zarazem stało się bodźcem do jeszcze bardziej intensywnej pra­cy. Jako zadanie naczelne uznano współdziałanie w „katolickim odrodzeniu Narodu". Drogą do te­go był udział we wszystkich ogniwach Akcji Ka­tolickiej oraz praca z młodzieżą: szczególna tro­ska o rozwój Sodalicji uczniów i uczennic oraz współpraca - zwłaszcza Sodalicji akademickich - z innymi organizacjami młodzieżowymi (Sto­warzyszeniami Katolickiej Młodzieży Żeńskiej i Męskiej oraz Harcerstwem). Jednocześnie uma­cniała się świadomość obowiązku nie tylko wy­robienia wewnętrznego, ale solidnej formacji in­telektualnej: wiedzy religijnej i znajomości kato­lickiej myśli społecznej. Stało się to niezbędne przy podejmowaniu wielorakich zaangażowań społecznych. Jednym z takich zaangażowani o              szerokim zasięgu i dużym znaczeniu wycho­wawczym był współudział Sodalicji w zorgani­zowaniu ślubowania młodzieży akademickiej na Jasnej Górze 24 maja 1936 roku.

Dążeniu do pogłębiania pracy samowychowawczej i samokształcącej towarzyszył - choć jednocześnie często przeszkadzał - bardzo szyb­ki rozwój liczebny Sodalicji. Rozwijały się rów­nież struktury organizacyjne: Sodalicje o jedna­kowym profilu tworzyły związki (np. Związek Sodalicji Akademików, Uczniów Szkół Śred­nich, Inteligencji Męskiej, Ziemian, Kupców, Nauczycielek itp.), organizowano różnego typu kursy, odbywały się zjazdy moderatorów. Od ro­ku 1922 działał w Krakowie Krajowy Sekretariat Sodalicji mariańskich w Polsce mający za zada­nie utrzymanie łączności między Sodalicjami, pewną koordynację ich działań, opracowywanie materiałów szkoleniowych itp.

Druga wojna światowa przerwała pracę sodalicyjną na terenach włączonych bezpośrednio do Rzeszy Niemieckiej i do Związku Radzieckiego.